In een levendige, interessante lezing met veel fijne weetjes stond cultuur- en architectuurhistorica Marieke van der Heide stil bij de geschiedenis van Vroom en Dreesman en bij de vestiging hiervan in Groningen. Soms leek het wel een familiegeschiedenis door de onderlinge huwelijken van de families Vroom, Dreesman en ook Peek (van Peek en Cloppenburg). Dreesman, Peek en Cloppenburg en ook C en A Brenninkmeier namen hun kennis van warenhuizen mee uit Duitsland, Vroom kwam echter uit Veendam.
Waar Nederland binnen Europa al wat laat was met warenhuizen, zo was Groningen dat weer binnen Nederland. Het eerste warenhuis in de Stad, Galerie Moderne aan de Vismarkt, opende in 1904. In die tijd was Frans de ‘chique’ taal, zo werd toonkast, een ‘etalage’.

Omdat neef Willem Vroom een winkel had aan de Oude Ebbingestraat, wilde het concern Vroom en Dreesman hem geen concurrentie aandoen. Na WOII veranderde dat - neef accepteerde de komst -, en in 1955 werd het ontwerp gepresenteerd van het warenhuis, gelegen aan het Kwinkenplein. In 1958 ging de winkel open. De entree aan de Grote Markt was eigenlijk een entree aan de zijkant. De gemeente Groningen wilde in de noordwand van de Grote Markt min of meer de vooroorlogse percelering aanhouden en bood daar geen ruimte voor een breed pand. Wat kleiner werd het wel een zeer gewenste entree voor het bedrijf. Ook Groningen kon gaan kennismaken met de iconische roltrappen.

De zaken gingen goed. Architect Kraaijvanger plaatste er in 1968 een verdieping bovenop. Decennia later zakte de markt in en in 2015 ging V&D op de fles. Door het faillissement kwamen 162 filialen leeg te staan, vaak op grote, blik vangende locaties in de binnensteden. Lastig om weer in te vullen.
In Groningen is het pand, of beter de reeks van panden, getransformeerd tot Groot Handelshuis. Het expeditie-/personeelsgebouw aan de Rode Weeshuisstraat zijn woningen geworden met een winkel op de begane grond. Het pand aan de Rode Weeshuisstraat heeft plaatsgemaakt voor Mercado, woningen met horeca op de begane grond. En het hoofdgebouw is met aandacht voor details, omgebouwd tot het Groot Handelshuis, met winkels en kantoren. De mozaïeken in de gevels zijn grotendeels behouden, ook door kordaat optreden van spreker Van der Heide tijdens de asbestmetingen. Eveneens een best mooi detail is dat de Stalstraat weer, enigszins, terug is. Via de fietsenstalling in de kelder kun je nu weer lopen van Oude Ebbingestraat naar de resterende Stalstraat achter Mercado.
Als je dan toch in die fietsenstalling bent, let dan zeker op het glaskunstwerk dat ooit als geschenk door het V&D-personeel is aangeboden aan het bedrijf en dat jarenlang niet zichtbaar in het personeelsgebouw verborgen zat. Een prachtig, kleurig glasappliqué van Jos Esser, zorgvuldig gerestaureerd en nu voor iedereen te bewonderen. Maar toch, wel jammer dat die befaamde roltrappen - wie is er als kind niet eindeloos mee naar boven en beneden gegaan - uiteindelijk de transformatie niet hebben overleefd.

foto's: Koos Meisner